Veelgestelde vragen over de omgevingsvisie

We zien dat bij veranderingen en nieuwe wetgeving veel (vaak dezelfde) vragen worden gesteld.

Wat is een omgevingsvisie?

De omgevingsvisie is de gezamenlijke toekomstvisie voor onze gemeente. Het gaat over alles buitenshuis: milieu, natuur en landschap, wonen, verkeer en vervoer maar ook gezondheid en cultureel erfgoed. In de omgevingsvisie leggen we vast hoe we als gemeente willen ontwikkelen. De visie is voor de stad, voor alle kernen en voor het buitengebied.

Wat is de Omgevingswet? 

De Omgevingswet is een nieuwe wet die 26 bestaande wetten voor de fysieke leefomgeving samenvoegt en moderniseert. Hierbij gaat het onder meer om wet- en regelgeving over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. De Omgevingswet staat voor een goed evenwicht tussen het benutten en beschermen van de leefomgeving.

Wat is de fysieke leefomgeving?  

Onder de fysieke leefomgeving verstaan we de omgeving waarin we wonen, werken en recreëren. Het gaat om alles wat je ziet, hoort of ruikt. Het gaat dus bijvoorbeeld over de gebouwen die je ziet, rivieren, bomen en wegen. Maar het gaat ook om wat je ruikt en hoort, bijvoorbeeld geuren en geluiden van bedrijven (bijvoorbeeld horeca, boerderijen, industrie).

Waarom komt er een Omgevingswet?

Er zijn op dit moment veel regels die verspreid zijn over veel verschillende wetten. Om die regels overzichtelijker te maken is ervoor gekozen om ze in één wet op te nemen, de Omgevingswet. De Omgevingswet geeft ook meer mogelijkheden om dingen lokaal, binnen de gemeente, te regelen. De leefomgeving in de gemeente staat daarbij centraal. Door de vereenvoudiging van de regels en het mogelijk maken van maatwerk binnen de gemeente kunnen besluiten over bijvoorbeeld bouwplannen sneller genomen worden. Ook moet er meer ruimte komen voor nieuwe ideeën vanuit inwoners en ondernemers.

Waarom maken we een omgevingsvisie? 

In de Omgevingswet staat dat iedere gemeente een omgevingsvisie moet hebben. In de omgevingsvisie leggen we onze toekomstvisie op de gemeente Alphen aan den Rijn vast, de hoofdlijnen van ons beleid voor de fysieke leefomgeving. Het gaat over alles buitenshuis: milieu, natuur en landschap, wonen, verkeer en vervoer maar ook gezondheid en cultureel erfgoed. In de omgevingsvisie leggen we vast hoe we als gemeente willen ontwikkelen.

Wat staat er in een omgevingsvisie? 

In de omgevingsvisie staat onze toekomstvisie voor de lange termijn voor de hele fysieke leefomgeving. De visie verhaalt over de kwaliteiten die we als gemeente Alphen aan den Rijn bezitten. Ook gaat de visie in op trends en ontwikkelingen die er op ons afkomen de komende jaren. Tot slot gaat de visie inhoudelijk in op de samenhang tussen ruimte, water, milieu, natuur, landschap, verkeer en vervoer, infrastructuur, gezondheid, sociale aspecten en cultureel erfgoed. De visie gaat ook over thema’s als de circulaire economie, woningbouwopgaves, klimaatadaptatie en energietransitie. 

Wie maakt de omgevingsvisie?

De gemeente maakt de omgevingsvisie samen met haar inwoners, ondernemers, verenigingen, (maatschappelijke) organisaties en belangengroepen.

Wie stelt de omgevingsvisie vast? 

De omgevingsvisie wordt door de gemeenteraad van Alphen aan den Rijn vastgesteld. 

Voor wie geldt een omgevingsvisie? 

De omgevingsvisie is in de eerste plaats een politiek-bestuurlijk document. Hij is bindend voor de gemeenteraad en het college. Hij geldt niet rechtstreeks voor inwoners en bedrijven. 

Waarom is de omgevingsvisie voor mij van belang? 

In de omgevingsvisie leggen we vast hoe we als gemeente willen ontwikkelen, hoe we ons beleid de komende jaren willen vormgeven. De omgevingsvisie is ook van belang als kader voor de ontwikkeling van bouwplannen. 

Hoe ziet de omgevingsvisie eruit? 

Een omgevingsvisie is vormvrij. De gemeenteraad bepaalt hoe gedetailleerd de visie wordt ingericht. In onze omgevingsvisie stellen we onze ambities vast op een aantal thema’s, maar ook per gebied. Er komt een ‘papieren’ versie in de vorm van een PDF document. Na vaststelling zal er ook een gedigitaliseerde versie beschikbaar zijn. 

Wat zijn de speerpunten van onze omgevingsvisie? 

Wij hebben in onze omgevingsvisie vijf integrale ontwikkelrichtingen (thema’s) benoemd die wij belangrijk vinden voor de toekomst van onze gemeente; Duurzaam ondernemen, Landschappelijke verstedelijking, Waardevol buitengebied, Samen sterker, Gezonde vergroening. Per thema hebben wij doelen en prioriteiten benoemd. 

Wat is het verschil tussen de huidige structuurvisie en de omgevingsvisie?

Het belangrijkste verschil tussen een structuurvisie en een omgevingsvisie is het integrale karakter van de omgevingsvisie. Het is een samenhangende visie waarin allerlei sectorale thema’s met elkaar verbonden worden, ook op sociaal gebied. 

Hoe is de omgevingsvisie tot stand gekomen? 

De ontwerp-omgevingsvisie zoals deze er nu ligt, is tot stand gekomen door het voeren van vele gesprekken met diverse doelgroepen. De focus heeft daarbij tot op heden gelegen op (interne) vakspecialisten, mede-overheden, netwerkpartners en belangenorganisaties (zoals bijvoorbeeld de dorpsraden). Nu de ontwerp-omgevingsvisie staat en duidelijk is waar we met de toekomst van Alphen aan den Rijn naar toe willen werken, willen we graag ook het gesprek met onze inwoners aangaan. 

Waarom worden wij als inwoners nu pas betrokken bij de omgevingsvisie? 

In de omgevingsvisie zijn heel veel bestaande beleidsterreinen geïntegreerd. Bij het opstellen van beleidsstukken daarvoor, bent u betrokken geweest (door middel van inspraakmogelijkheden). Ook hebben wij in 2017 al een Week van de Leefomgeving georganiseerd. Tijdens die week heeft u uw mening kunnen geven over de toekomst van de gemeente. Nu de inhoud van de ontwerp-omgevingsvisie staat willen we graag met u het gesprek aangaan over het complete verhaal. 

Hoe ziet het verdere proces van de omgevingsvisie eruit?

Het college heeft de ontwerp-omgevingsvisie vastgesteld. De gemeenteraad heeft de ontwerp-omgevingsvisie vrijgegeven voor inspraak. De ontwerpvisie zal van 4 maart tot 15 april 2021 voor een ieder ter inzage liggen. Op dat moment kunnen er zienswijzen worden ingediend. Tijdens die periode van terinzagelegging zullen er verschillende activiteiten worden georganiseerd om u bij te praten over de inhoud van de visie. Na de periode van terinzagelegging gaan we de ingediende zienswijzen beoordelen. De huidige planning koerst af op een vaststelling van de definitieve omgevingsvisie door de gemeenteraad in juli 2021. 

Waar kan ik in de omgevingsvisie zien wat er in mijn straat gaat gebeuren?

De omgevingsvisie is een document waarin onze gemeentelijke ambities op hoofdlijnen worden bepaald. De details over de inrichting van buurten en wijken staan niet in de visie. De omgevingsvisie vormt daarmee de basis voor het omgevingsplan en voor omgevingsprogramma’s. In het omgevingsplan worden de meer gedetailleerde regels opgenomen. 

Hoe passen alle afzonderlijke beleidsplannen en bijvoorbeeld de wijkplannen in de omgevingsvisie?

De gemeente voegt beleid van afzonderlijke sectoren op het gebied van de fysieke leefomgeving samen in de omgevingsvisie. We voegen het beleid niet alleen samen maar zoeken ook naar verbindingen tussen de beleidssectoren. Ook voor de afzonderlijke gebieden in de omgevingsvisie zoeken we die verbindingen. De ambities die per gebied worden vastgesteld worden op een later moment concreet gemaakt in de verschillende gebiedsplannen/gebiedsprogramma’s en wijkplannen.

Vervalt al het huidige beleid met de komst van de omgevingsvisie? 

Alleen de huidige structuurvisie van Alphen aan den Rijn vervalt. Voor het opstellen van de omgevingsvisie hebben we gebruik gemaakt van ca. 100 bestaande beleidsstukken. Die zullen niet meteen allemaal vervallen op het moment dat de omgevingsvisie wordt vastgesteld. De beleidsstukken zullen de komende jaren allemaal worden doorgelicht en waar nodig en mogelijk worden ingetrokken. 

Wat is een omgevingsplan? 

In een omgevingsplan staan de gemeentelijke regels over de fysieke leefomgeving. Die worden opgesteld aan de hand van de gemeentelijke ambities over de fysieke leefomgeving die we hebben vastgelegd in de omgevingsvisie. Het nieuwe omgevingsplan zal nog niet meteen per 1 januari 2022 klaar zijn. Daarom bepaalt de Omgevingswet dat er vanaf die datum een tijdelijk omgevingsplan is. In het tijdelijk omgevingsplan liggen alle regels vast die op dit moment in onze bestemmingsplannen vastliggen plus een aantal regels die vanuit de Rijksoverheid aan ons worden meegegeven.  

Wat is het verschil tussen een omgevingsvisie en een omgevingsplan?

In de omgevingsvisie bepalen we onze ambities voor de lange termijn. In het omgevingsplan vertalen we die ambities naar concrete regels, per gebied of per thema.

Hoe vaak stelt de gemeente de omgevingsvisie opnieuw vast? 

Op dit moment hebben we nog geen duidelijk antwoord op die vraag. De omgevingsvisie is een nieuw, dynamisch document. We hebben geen ervaring met het werken met een omgevingsvisie. Bij maatschappelijke ontwikkelingen en/of ontwikkelingen die door de samenleving worden ingebracht kan het nodig zijn om de omgevingsvisie te wijzigen. Ook bij nieuwe politieke ontwikkelingen kan de visie worden herzien. Daarnaast kan de visie ook deels worden herzien, als er nieuw thematisch beleid wordt gemaakt op een bepaald onderwerp. Zo’n wijziging kan na een jaar al nodig zijn maar het kan ook een aantal jaar duren voor hij voor het eerst gewijzigd wordt. Wij zien de omgevingsvisie als een levend document, een visie die nooit af is en continu evolueert. 

Wat is een milieueffectrapportage? 

Een milieueffectrapportage (m.e.r.) brengt de milieugevolgen van een plan in beeld, in dit geval de omgevingsvisie, voordat er een definitief besluit over is genomen. Op die manier krijgt het milieu een volwaardige plaats in de planontwikkeling en de besluitvorming. Voor een zorgvuldige afweging bevat het m.e.r ook alternatieve oplossingen met bijbehorende milieueffecten en mogelijke maatregelen om nadelige effecten te verminderen of weg te nemen.

Waarom is er een milieueffectrapportage opgesteld?

Naast de wettelijke verplichting om bij kaderstellende plannen, zoals een omgevingsvisie, een planMER op te stellen, hebben wij met de toepassing van het instrument m.e.r. meerwaarde willen creëren bij de verdere uitwerking van de omgevingsvisie. We hebben er bewust voor gekozen het planMER parallel aan de omgevingsvisie op te stellen. Op deze manier zijn al tijdens de visievorming de gevolgen voor de leefomgeving in beeld gebracht en vergeleken met de referentie-/huidige situatie. In het uiteindelijke milieueffectrapport (planMER) zijn de omgevingseffecten van de voorgenomen activiteiten uit de omgevingsvisie beoordeeld.

Wat betekent de Omgevingswet en de omgevingsvisie voor de organisatie van de gemeente Alphen aan den Rijn?

De Omgevingswet verandert de manier waarop we omgaan met onze fysieke leefomgeving. In de omgevingsvisie kijken we naar heel veel verschillende thema’s, het gaat over alles wat buitenshuis gebeurt. Dat vraagt van ons als organisatie ook dat wij anders werken, meer in samenwerking met onze mede-overheden en met onze inwoners en ondernemers. Het vraagt ook meer flexibiliteit van onze organisatie en meer flexibiliteit in onze regels om sneller in te kunnen spelen op veranderingen.

Wat merk ik daar als inwoner of bedrijf van?

Onze zogenaamde sturingsfilosofie is erop gericht om meer in samenwerking te doen met onze partners, of dat nou maatschappelijke organisaties, ondernemers of inwoners zijn. 
Wij werken steeds meer van buiten naar binnen. In de omgevingsvisie leggen we onze kaders vast en geven we aan wat we niet willen in onze buitenruimte, daarbuiten is er veel ruimte om in gezamenlijkheid initiatieven te ontwikkelingen. Van grootschalige bouwplannen tot buurt- of wijkinitiatieven voor bijvoorbeeld een evenement of het realiseren van een ontmoetingsplek buiten.  

Ik wil meedenken, hoe doe ik dat?

Via de verschillende communicatiekanalen van de gemeente laten wij u weten wat er gebeurt op het gebied van de Omgevingswet, de omgevingsvisie en het omgevingsplan. U kunt alvast wel uw verhaal delen over hoe u de toekomst van de Gemeente Alphen aan den Rijn ziet via ons emailadres omgevingsvisie@alphenaandenrijn.nl Daarnaast kunt u uw mening delen over de vijf ontwikkelrichtingen en de gebiedsprioriteiten. 

Hoe kan ik op de hoogte blijven over de ontwikkelingen van de omgevingsvisie? 

We zullen u op de hoogte houden van de verschillende ontwikkelingen via deze website en via een nieuwsbrief. U kunt zich voor de nieuwsbrief aanmelden via ons emailadres omgevingsvisie@alphenaandenrijn.nl.