Begroting 2027: samen groeien naar de toekomst met hoopvol realisme

Het college heeft de begroting 2027 aangeboden aan de gemeenteraad. Dit is de eerste begroting van het nieuwe college en is gebaseerd op het coalitieakkoord 2026-2030 "Samen groeien naar de toekomst".

De begroting bouwt verder op de Kadernota 2027, die de raad in juli vaststelde en waarin de financiële kaders staan. De gemeenteraad bespreekt en besluit over de begroting tijdens de raadsvergadering van 5 november. 

Groei biedt kansen en vraagt keuzes

Wij hebben de ambitie om te groeien naar 140.000 inwoners in 2040. Die groei biedt kansen, maar vraagt ook forse investeringen in voorzieningen, infrastructuur, dienstverlening en leefkwaliteit. Tegelijk staat de financiële ruimte onder druk en worden de opgaven steeds ingewikkelder. Dit vraagt om hoopvol realisme en duidelijke keuzes: om te groeien, samenhang aan te brengen, de dienstverlening te verbeteren en om dingen af te maken.  

Wethouder Ernst-Jan Straver (Financiën): "Onze gemeente groeit, maar deze groei gaat niet vanzelf. Het vraagt om lef, om scherpe keuzes, maar ook om eerlijkheid over wat wel en niet kan. We kijken niet weg van de financiële werkelijkheid, we pakken hem aan. Met een begroting van een half miljard euro is de vraag niet óf we investeren, maar hóé we dat verstandig en houdbaar doen. Dat is hoopvol realisme: we durven te dromen over de toekomst, én we maken vandaag de keuzes die daarvoor nodig zijn." 

De ambities uit het coalitieakkoord, namelijk groeien, samenhang aanbrengen, de dienstverlening verbeteren en dingen afmaken, zijn verder uitgewerkt in het collegewerkprogramma. 

Een begroting in een nieuwe stijl  

De begroting 2027 heeft een nieuwe opzet en een nieuwe indeling gekregen. Zo is beter te zien welke doelen de gemeente wil bereiken, wat daarvoor gedaan wordt en welke resultaten en mijlpalen daarbij horen. Dit is een eerste stap. De komende jaren bouwt de gemeente deze nieuwe manier van begroten verder uit, met heldere keuzes voor de lange termijn. Daarbij onderzoekt de gemeente zorgvuldig wat kan en welke keuzes gemaakt kunnen worden, zodat inwoners en raad steeds beter zien waar de investeringen tot hun recht komen in de Alphense samenleving.  

Deze nieuwe begroting is ook de eerste waarin Gemeente Alphen aan den Rijn (als Global Goals gemeente) de duurzame ontwikkeldoelen van de Verenigde Naties benoemt. Bij de verschillende beleidsonderwerpen laat de gemeente zien aan welke Global Goals zij bijdraagt.  

Waar stuurt de gemeente op? 

Het college stelt voor om de onroerendezaakbelasting (OZB) volgend jaar met 8,45% te verhogen. Voor een gemiddelde koopwoning met een waarde van 530.000 euro betekent dit iets minder dan 4 euro per maand extra. Deze aanpassing is nodig vanwege de groei van de gemeente en doordat de kosten sneller stijgen dan de inkomsten. Meer inwoners betekent dat er meer geïnvesteerd moet worden in woningen, wegen, scholen, sport en veiligheid. Om die voorzieningen op peil te houden en de gemeente financieel gezond te houden, is een aanpassing van de OZB nodig. Het college beseft dat elke lastenverhoging voelbaar is, zeker in een tijd waarin veel al duurder wordt. Daarom blijft er nadrukkelijk aandacht voor inwoners die dit moeilijk kunnen opbrengen.  

De lasten komen niet alleen bij inwoners terecht. Het college neemt ook zelf verantwoordelijkheid en werkt aan een gezonde financiële basis voor de langere termijn: 

• De gemeente breidt de vaste formatie uit met ongeveer 33 fte en verlaagt tegelijk het budget voor externe inhuur. Dit kost dus geen extra geld. Zo bouwt de gemeente aan een sterkere, stabielere organisatie en houdt zij kennis in huis.  
• Vanaf 1 januari 2027 gaat de specialistische jeugdzorg over naar de Service Organisatie Zorg (SOZ). Samen met de herijkte opdracht aan Oog voor Thuis werkt de gemeente aan hulp die dichtbij, passend en betaalbaar blijft.  
• Met de nieuwe manier van "ontwikkelend beheren" combineert de gemeente onderhoud van wegen, groen en riolering met opgaven als klimaat, vergroening en woningbouw. Zo wordt de openbare ruimte stap voor stap verbeterd en blijven de kosten op de lange termijn beheersbaar.  
• De gemeente kijkt bewust vooruit naar de jaren na 2030, bijvoorbeeld naar toekomstige vervangingsinvesteringen in vastgoed en de openbare ruimte. Besluiten die de gemeente nu neemt over investeringen geven soms pas lasten na 2030. Door verder vooruit te kijken zorgen we dat we die lasten ook in de verdere toekomst kunnen dragen binnen een solide financiële positie. 

Wat zijn de plannen van de gemeente? 

In deze begroting staan de plannen voor 2027, met de bijbehorende financiële onderbouwing. Een aantal onderwerpen uitgelicht:  

• Wonen en leefomgeving: een Taskforce woningbouw om de bouw te versnellen, en verdere stappen in de grote gebiedsontwikkelingen Gnephoek, Gezond Stadshart en Rijnhaven. Ook stelt de gemeente een mobiliteitsvisie vast en voert zij de zero-emissiezone in.  
• Energie en duurzaamheid: stappen naar een betrouwbare en betaalbare energievoorziening, waaronder het warmteprogramma, de verkenning van lokale aardwarmte en een besluit over deelname aan een warmtebedrijf.  
• Economie en werk: een nieuwe Economische Agenda 2027-2031, de ontwikkeling van bedrijventerreinen (waaronder Barrepolder en de uitgifte van kavels bij Hoorn-West) en de start van een netcongestieloket.  
• Jeugd en zorg: de overgang van de specialistische jeugdzorg naar de SOZ, een besluit over de invoering van de Alphen Pas en de startnotitie toekomstbestendige zorg en ondersteuning.  
• Gezondheid en vitaliteit: nieuw gezondheidsbeleid, het versterken van de sociale basis, de oprichting van een vitaliteitsbedrijf en drie nieuwe kunstgrasvelden voor meer speelcapaciteit.  

De gemeenteraad stelt de begroting op 5 november definitief vast. Het volledige begrotingsprogramma is vanaf volgende week te vinden op www.alphenaandenrijn.nl.